Video Özeti

(RİZE-ÖZEL-DRON) Rizelinin atadan kalma ayı savarı: 'Carimangana'

Video Hikaye

(RİZE-ÖZEL-DRON) Rizelinin atadan kalma ayı savarı: 'Carimangana' - Su, tahterevalli ve tenekenin ses gücü ile çalışan 'Carimangana' likapa bahçesini ayılardan koruyor RİZE (İHA) - Rize'nin Pazar ilçesinde Tarım ve Orman İl Müdürlüğü desteğiyle kurulan Mavi Yemiş (Likapa) bahçesi, ayı saldırısına uğrarken, üreticiler çözümü atalardan kalma ilkel yöntem olan ‘carimangana'da buldu. Rize'nin Pazar ilçesinde yaşayan Mustafa Çatan, Yusuf Çatan ve İbrahim Ergül, yöredeki adıyla likapa veya mavi yemiş olarak bilinen blueberry yani yaban mersini ekmeye karar verdi. Devlet desteğiyle kurdukları bahçeye bir umutla likapa eken üreticiler çalıların büyümesiyle hasat işlemlerine de başladı. Bir zaman sonra ise likapa çalıları dağların efendileri olan ayıların hedefi oldu. Likapa bahçelerine girerek zarar veren ayılara karşı çözüm arayan üreticiler çareyi atalardan kalma bir yöntemde buldu. Bölge insanının ‘Carimangana' adını verdiği ayı savar sistemini kuran üreticiler bu kez ayıların saldırısından kurtulmuş oldu. Uzun bir ağacın bir kısmını oyarak havuz haline getiren üreticiler ortadan ‘tahterevalli' şeklinde yere sabitledi. Havuzun üzerine suyun akmasını sağlayan üreticiler aynı yere odunun o kısmının değindiğinde ses çıkaracağı tenekeler yerleştirdi. Su akmaya başlayınca havuzu dolduruyor ve ağaç suyun ağırlığı ile yere kadar iniyor. Suyun boşalmasıyla yeniden yukarıya çıkan ağaç bu kez tenekelere vurarak yüksek bir ses çıkarıyor. Böylelikle ayı sesten ürkerek likapa bahçesinin bulunduğu alana girmiyor. Çayla birlikte ek gelir için üretimine karar verdiklerini ifade eden Irmak Köyü sakinlerinden Mustafa Çatan, mahsulü korumak için atalardan kalma bir sistem kurduklarını ifade ederek "Ancak çok meşakkatli bir iş bu. Yağışlı bir bölgede yaşıyoruz. Soğuk hava depomuz olmayınca toplayıp hemen tüketilmesi gerekiyor. Bunun üzerine bir de ayı saldırılarına maruz kaldık. Likapa fidanlarımızı koparıp bahçeyi talan etmeye başladı. Şimdiye kadar böyle bir şey olmuyordu. Geçen yıl bir kez saldırı olmuştu. Bu yıl ise üst üste ayı saldırılar başlayınca, atalarımızın geçmiş dönemde kullandığı ilkel bir ayı savar sistemi kurduk. Şimdilik işe yaradı. Bakalım ilerleyen süreçte bir sıkıntı yaşar mıyız bilemiyoruz" dedi. Yöresel ismi ‘Carimangana' olan düzeneği kuran İbrahim Ergül de "Biz buna ayı savar diyoruz. Geçmiş yıllarda atalarımız ektikleri patates ve mısırları yaban hayvanlarından korumak için bunu yapardı. Suyun çanağı doldurması ve ağırlık artınca boşalıp tekrar geri basması ile çıkan çarpışmadan kaynaklı ses, ayıyı ürkütüp bu alana gelmesini engelliyor" diye konuştu. Kurduğu likapa bahçesinin ayı saldırısı sonucu tahrip olmasından dolayı canının yandığını söyleyen Yusuf Çatan isimli üretici ise "Likapa, üretmesi ve toplaması çok zahmetli bir ürün. Bazı arkadaşlarımız biraz getirsen diyor. Çık topla, ye diyorum. Tek tek elle toplanıp muhafaza edilmesi gerekiyor. Bu kadar emek verdiğimiz, gözümüz gibi baktığımız ürünün bir de ayı saldırısına uğraması hepimizi üzdü. Mahvetti ortalığı. O ayıyı yakalayabilsem, ayağından asıp burada yalnız başına sineklerle bırakırdım. Elbette espri ediyorum; hayvanları çok severim ve zarar vermem. Ama o kadar canımızı yaktı." ifadelerini kullandı.